چنگيز خان لشكريان خويش را سرانجام بالتمام در بهار سال 618 هجرى / 1221 ميلادى از جيحون عبور داده بلخ را اشغال كرد . به گفتهء ابن اثير « 1 » شهر بلخ خود تسليم شد و مورد عفو قرار گرفت . بقول جوينى « 2 » چنگيز خان نخست ايلى و اطاعت شهر را پذيرفت ولى بعد به وعده وفا نكرده امر به قتل عام مردم شهر كرد و مغولان كسانى را كه به هنگام آن كشتار پنهان شده بودند در بازگشت خويش از پاى درآوردند . شهر بلخ در زمان ابن بطوطه هنوز به صورت ويرانه بوده « 3 » ، ولى از گفته‌هاى ابن اثير چنين برمىآيد كه تخريب شهر بعدا بر اثر شورش اهالى صورت گرفت . تولوى به خراسان و جغتاى و اوكتاى ( اوگدى ) به خوارزم اعزام شدند . ديگر لشكريان ، قلاع كوهستانى واقع بر شاخه‌هاى كوهساران هندوكش و پاروپاميز [ در شمال غربى افغانستان و تركمنستان شوروى ، ارتفاع بلندترين قلهء آن‌كه « كوه حصار » نام دارد 4225 متر است ] را محاصره كردند . چنگيز خان به شخص خويش قلهء « نصرت كوه » « 4 » را در حوالى طالقان « 5 » محاصره نمود . لشكرگاه مغول « تل نعمان » و

--> ( 1 ) - چاپ تورنبرگ ، XII ، 255 ؛ 28 ، . CMIZO , I . ( 2 ) - چاپ قزوينى ، I ، 103 و بعد . 142 - 141 . Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , PP . ( 3 ) - ابن بطوطه ، III ، 62 - 58 . ( 4 ) - در تأليف جوينى چنين است ( چاپ قزوينى ، I ، 104 ؛ در « منتخبات » شفر اشتباها « نقره كوه » نوشته شده ؛ در تأليف ابن اثير « منصور كوه » و در كتاب جوزجانى « ناصر كوه » آمده . ( 5 ) - بطورى كه راورتى ثابت كرده ( جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، II ، 1008 و بعد ، حاشيه 1 ) منظور نظر طالقان خراسان است ( دربارهء آن به ما قبل ص 199 رجوع شود ) نه طالقان تخارستان . اما راجع به موضع نصرت كوه ، باحتمال قوى منظور قلعهء شهر طالقان است .